Wortal dla architektów wnętrz i miłośników designu

Jak architektura może wpływać na poczucie bezpieczeństwa, ograniczenie przeciążenia sensorycznego i przebieg terapii? Koncepcyjny projekt SOMA autorstwa Natalii Najmowicz przedstawia wizję Centrum Wsparcia i Rehabilitacji dla Osób Neuroróżnorodnych w Gdyni, w której rozwiązania przestrzenne wynikają z wiedzy z zakresu neurologii, psychologii środowiskowej i współczesnego projektowania wnętrz. Opracowanie powstało w oparciu o założenia neuroarchitektury oraz metodologię Evidence-Based Design, a jego rozwiązania były konsultowane ze specjalistami Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku.

O czym jest artykuł? 

1. SOMA – centrum wsparcia i rehabilitacji dla osób neuroróżnorodnych
2. Neuroarchitektura i Evidence-Based Design jako fundament projektu
3. Jak przestrzeń ogranicza przeciążenie sensoryczne i wspiera terapię?
4. Światło, natura i układ funkcjonalny w projekcie centrum rehabilitacji
5. Pracownia EEG i strefy wspólne – rozwiązania odpowiadające potrzebom pacjentów

SOMA – centrum rehabilitacji zaprojektowane z myślą o potrzebach osób neuroróżnorodnych

Rosnąca świadomość wpływu otoczenia na zdrowie sprawia, że architektura coraz częściej staje się jednym z elementów wspierających proces leczenia i rehabilitacji. Projekt SOMA rozwija tę ideę, proponując przestrzeń, w której rozwiązania funkcjonalne i estetyczne podporządkowano potrzebom użytkowników, ze szczególnym uwzględnieniem osób neuroróżnorodnych. Założeniem nie było stworzenie uniwersalnego modelu placówki medycznej, lecz pokazanie, jak wiedzę naukową można przełożyć na konkretne decyzje projektowe.

Podstawą opracowania stały się założenia neuroarchitektury oraz metodologia Evidence-Based Design, wykorzystująca wyniki badań naukowych do kształtowania środowiska sprzyjającego zdrowiu. Projekt był konsultowany z neurologami i technikami EEG z Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku, dzięki czemu rozwiązania odpowiadają zarówno wymaganiom stawianym obiektom ochrony zdrowia, jak i specyfice pracy personelu medycznego. W centrum uwagi znalazły się zagadnienia związane z ograniczaniem stresu, możliwością regulowania liczby bodźców oraz tworzeniem czytelnej struktury przestrzeni, która ułatwia orientację i buduje poczucie bezpieczeństwa.

Architektura oparta na świetle, naturze i świadomym prowadzeniu użytkownika

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów projektu jest sposób kształtowania przestrzeni komunikacyjnych. Miękkie, płynne linie ścian i sufitów prowadzą użytkownika przez wnętrze bez gwałtownych zmian kierunku, a zintegrowane oświetlenie podkreśla przebieg ciągów komunikacyjnych. Zastosowanie rozproszonego światła ogranicza kontrasty i eliminuje ostre cienie, co wpływa na spokojniejszy odbiór otoczenia.

Istotną rolę odgrywa również dostęp do światła dziennego. Duże przeszklenia otwierają wnętrza na zieleń, a naturalne materiały wykończeniowe, takie jak drewno czy jasne okładziny o subtelnej fakturze, budują przyjazne środowisko bez nadmiernej liczby wizualnych bodźców. Projekt wykorzystuje także założenia biophilic design poprzez wprowadzenie roślinności oraz utrzymywanie kontaktu z otoczeniem zewnętrznym. Zieleń pojawia się zarówno za przeszkleniami, jak i wewnątrz budynku, gdzie staje się częścią wspólnych stref przeznaczonych do odpoczynku i spotkań.

Czytelny układ funkcjonalny pozwala ograniczyć dezorientację, a płynne przechodzenie pomiędzy kolejnymi strefami ułatwia poruszanie się osobom o różnych potrzebach poznawczych i sensorycznych. Każda decyzja projektowa została podporządkowana stworzeniu środowiska umożliwiającego spokojniejsze funkcjonowanie zarówno pacjentów, jak i ich rodzin oraz personelu.

Od pracowni EEG po przestrzenie wspólne – rozwiązania wynikające z potrzeb użytkowników

Projekt obejmuje zarówno wyspecjalizowane gabinety diagnostyczne, jak i przestrzenie przeznaczone do codziennego pobytu pacjentów. Przykładem jest pracownia EEG, której układ funkcjonalny opracowano z uwzględnieniem wymagań technicznych związanych z diagnostyką neurologiczną. Rozmieszczenie stanowisk, zaplecza oraz wyposażenia zostało podporządkowane przebiegowi badań, ergonomii pracy personelu i komfortowi osób poddawanych diagnostyce.

Równolegle zaprojektowano rozbudowane strefy wspólne. Przestrzenie przeznaczone do odpoczynku i spotkań wykorzystują naturalne światło, roślinność oraz spokojną kolorystykę, tworząc warunki sprzyjające regeneracji pomiędzy kolejnymi etapami terapii. Zastosowane rozwiązania nie ograniczają się do walorów estetycznych – pełnią funkcję wspierającą codzienne funkcjonowanie użytkowników poprzez ograniczenie przeciążenia sensorycznego oraz umożliwienie stopniowego dostosowania intensywności odbieranych bodźców.

SOMA pokazuje, że współczesne projektowanie obiektów ochrony zdrowia może wykraczać poza spełnianie wymagań technicznych i sanitarnych. Projekt wskazuje kierunek, w którym architektura staje się narzędziem wspierającym proces rehabilitacji dzięki świadomemu wykorzystaniu wiedzy z zakresu neurologii, psychologii środowiskowej oraz projektowania wnętrz. Takie interdyscyplinarne podejście otwiera możliwości tworzenia placówek odpowiadających nie tylko na potrzeby medyczne, lecz także na neurologiczne, emocjonalne i sensoryczne doświadczenia człowieka.

Tekst: Natalia Szymonowska

Projekt SOMA - neuroarchitektura w służbie zdrowia – metryczka projektu 

Lokalizacja: Gdynia/ Polska
Projekt: Natalia Najmowicz
Typ: centrum wsparcia
Rok: 2026

Dodaj nas do preferowanych źródeł w Google. Kliknij w link i potwierdź wybór.

Podoba Ci się nasza działalność ? Postaw kawę dla Grupy Sztuka Architektury!